เศรษฐกิจไทยสมัยสุโขทัยและอยุธยา

บทที่ 1
เศรษฐกิจไทยสมัยสุโขทัยและอยุธยา

ความนำ

เรื่อง “เศรษฐกิจไทยสมัยสุโขทัยและอยุธยา” ที่จะนำเสนอในหน่วยที่ 1 นี้มีความมุ่งหมายที่จะให้นักศึกษามีความรู้ความเข้าใจอย่างกว้าง ๆ เกี่ยวกับสภาพเศรษฐกิจแบบพอยังชีพในช่วงสองสมัยนี้ ซึ่งอยู่ระหว่างพ.ศ. 1781-2310 เป็นเวลา 500 กว่าปี เพื่อเป็นพื้นฐานให้นักศึกษามีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับวิวัฒนาการของเศรษฐกิจไทยก่อนการพัฒนาเข้าสู่ระบบทุนนิยมในต้นพุทธศตวรรษที่ 25 เนื้อหาสาระที่จะบรรยายในหน่วยการสอนจะกล่าวถึงเศรษฐกิจของทั้งสองสมัยในด้านปัจจัยการผลิต กิจกรรมทางเศรษฐกิจ รายได้และรายจ่ายของรัฐรวมทั้งผลทางด้านเศรษฐกิจที่มีต่อการเมืองและสังคม แต่ก่อนที่จะศึกษาถึงเศรษฐกิจสมัยสุโขทัยและอยุธยาในรายละเอียดนั้น จะขอสรุปลักษณะสำคัญของเศรษฐกิจแบบพอยังชีพก่อน เพื่อเป็นพื้นฐานช่วยเสริมให้เข้าใจ หน่วยการสอนนี้ได้ดียิ่งขึ้น อาจสรุปสาระได้ ดังนี้
1. นักวิชาการบางกลุ่มถือว่า เศรษฐกิจแบบพอยังชีพของไทยครอบคลุมช่วงเวลาตั้งแต่ก่อนสมัยสุโขทัยจนมาสิ้นสุดในต้นรัชกาลที่ 4 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ เมื่อไทยทำสนธิสัญญาเบาว์ริงกับอังกฤษใน พ.ศ. 2398 และพัฒนาเข้าสู่ระบบทุนนิยม ในขณะที่บางกลุ่มถือว่า แม้เศรษฐกิจไทยในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้นส่วนใหญ่จะอยู่ภายใต้โครงสร้างแบบพอยังชีพ แต่ในสมัยนี้ก็มีการก่อตัวของเศรษฐกิจแบบตลาด (MARKET ECONOMY) ที่มีการลงทุนในการผลิตเพื่อสนองความต้องการของตลาด สภาพเศรษฐกิจแบบตลาดสนใจโลดมาอ่าน